Wat als we straks mogen en willen bouwen, maar niet kunnen bouwen?

Een blik op de verschillende verkiezingsprogramma’s stemt tenminste op één punt hoopvol: het thema circulair bouwen komt veelvuldig terug. Ondanks forse tegenstellingen op andere dossiers lijkt er min of meer consensus te zijn over het feit dat circulariteit een prioriteit is. Zo streeft D66 naar een volledig circulaire bouweconomie in 2050 en halvering van nieuwe grondstoffen in 2030. Een focus op circulariteit bij de politieke partijen is een goed begin, maar ook vrijblijvend. De urgentie van het thema moet naar een hoger niveau.

Europa heeft in toenemende mate te kampen met grondstoffenschaarste. Het tekort aan kritieke en strategische grondstoffen op het continent is onder andere het gevolg van de energietransitie, beperkte eigen mijnbouwproducten, de behoefte om de afhankelijkheid van (Chinese) import te verkleinen en verstoringen in mondiale logistieke ketens. Nog los van de positieve effecten op het milieu en de leefomgeving: circulariteit is een economische noodzaak geworden. En dat betekent onder meer dat we door een andere bril naar onze (leef-)omgeving moeten gaan kijken.

Neem bijvoorbeeld dit inzicht: de massa van alles wat wij als mens tot nu toe hebben gemaakt is inmiddels groter dan alles wat er organisch groeit op aarde. Concreet vertaald: er is op dit moment meer beton, staal en plastic dan bomen, dieren en planten samen. Ik moest dat even op me laten inwerken, maar wat het in elk geval betekent is dat we omringd zijn door grondstoffen. Neem de honderden miljoenen mobieltjes, batterijen en schermen die we al zo lang invliegen of invaren. Zij zijn een regelrechte bron van grondstoffen. De stap van afvalberg naar waardevolle bouwstenen vraagt maar heel weinig verbeelding.

Als we naar de vastgoedsector kijken dan is een flink aantal partijen al jaren vooruitstrevend op het gebied van circulariteit. Zij kijken naar wat er ‘al is’, om dat vervolgens beter te maken. Zelf oogst JAJO met haar partners allerlei typen gebouwen, met als doel zoveel mogelijk materialen te oogsten voor hergebruik. Ieder gebouw is in onze visie een donorgebouw, boordevol grondstoffen en direct te gebruiken bouwmaterialen. Het is een gegeven dat grondstofafhankelijkheid niet alleen snel toeneemt, maar bovendien een structureel karakter heeft. We moeten op het gebied van circulariteit dan ook gaan opschalen, als we willen voorkomen dat we straks beperkt worden in het kunnen bouwen.

In het kader van opschalen en impact riepen wij vorig jaar LAB100 in het leven, een initiatief dat staat voor Leiderschap, Acceleratie en Bouwvernieuwing. We brachten honderd pioniers en strategische partners samen om met ons de toekomst van circulair bouwen vorm te geven. Het uitgangspunt van dit initiatief is pragmatisme en graag deel ik namens de partners vier concrete suggesties om circulariteit in de sector een boost te geven.

De eerste is om samen te ontwerpen, leren en verbeteren. Door kennis en data te delen vanaf het begin van een idee, maken we slimmere keuzes, werken we efficiënter en maken we elk project duurzamer dan het vorige. Maak daarnaast ruimte voor pilots. Door eerst te doen, ontdekken we wat circulair bouwen oplevert en brengen we kansrijke innovaties van tekentafel naar bouwplaats. Ten derde: voer haalbaarheidsstudies uit. Door vroegtijdig te bepalen waar de grootste impact ligt, investeren we in wat écht waarde toevoegt. Zo verdwijnt geen kans tussen de regels of ongebruikt in de la. Doorbreek tot slot het lineaire ‘koop-gebruik-weggooi’-systeem, bijvoorbeeld door te kiezen voor as-a-service modellen.

Het zijn vier versnellers die een schat aan bruikbare en haalbare ideeën en initiatieven gaan opleveren. Grondstoffenschaarste is een uitdaging die we collectief te lijf moeten. Concreet, zo snel mogelijk en met inzet van alle kennis en ervaring die er beschikbaar is. Laten we in elk geval niet wachten tot mooie politieke voornemens eventueel werkelijkheid worden.

Ivo van der Mark – CEO JAJO

Bron: Vastgoedjournaal.nl